Miras hukukunun temel ilkelerinden biri, kişilerin malvarlıkları üzerinde ölümden sonra geçerli olmak üzere tasarrufta bulunabilme özgürlüğüne sahip olmalarıdır. Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu, belirli mirasçıların ekonomik güvenliğinin korunması amacıyla miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü belirli ölçüde sınırlandırmıştır.
İşte bu sınırlama "saklı pay" kurumu ile sağlanmaktadır.
Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya bağış gibi ölüme bağlı tasarruflarla dahi ortadan kaldıramayacağı ve kanun tarafından belirli mirasçılar lehine korunan miras payını ifade etmektedir.
Türk Medeni Kanunu'na göre saklı pay; miras bırakanın üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği ve belirli mirasçılar lehine kanun tarafından güvence altına alınan miras payıdır.
Başka bir ifadeyle miras bırakan kişi tüm malvarlığını istediği kişilere bırakamamakta, belirli mirasçıların kanunen korunan paylarına saygı göstermek zorunda kalmaktadır.
Bu düzenlemenin amacı aile bireylerinin ekonomik güvenliğini korumak ve miras bırakanın keyfi tasarruflarının önüne geçmektir.
Türk hukukunda saklı pay hakkı bulunan mirasçılar sınırlı sayıdadır.
Miras bırakanın çocukları, torunları ve onların altsoyu saklı paylı mirasçıdır.
Çocukların her biri yasal miras paylarının yarısı oranında saklı pay hakkına sahiptir.
Örneğin iki çocuğu bulunan bir kişinin ölümü halinde her bir çocuğun yasal miras payı 1/2 olacaktır. Bu durumda her çocuğun saklı payı 1/4 olarak hesaplanacaktır.
Sağ kalan eş de saklı paylı mirasçılar arasında yer almaktadır.
Ancak eşin saklı pay oranı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişiklik göstermektedir.
Eşin altsoy ile birlikte mirasçı olması halinde saklı pay oranı yasal miras payının tamamıdır.
Türk Medeni Kanunu'nda yapılan değişiklik sonrasında anne ve babanın saklı pay hakkı kaldırılmıştır.
Dolayısıyla günümüzde anne ve baba saklı paylı mirasçı olarak kabul edilmemektedir.
Kardeşlerin de saklı pay hakkı bulunmamaktadır.
Bu nedenle miras bırakan kişi kardeşlerini mirastan tamamen mahrum bırakabilecek tasarruflarda bulunabilmektedir.
Saklı pay hesaplamasında öncelikle tereke belirlenmektedir.
Tereke içerisinde;
Taşınmazlar,
Banka hesapları,
Araçlar,
Şirket hisseleri,
Menkul kıymetler,
Alacak hakları
yer almaktadır.
Bu değerler üzerinden mirasçıların yasal miras payları belirlenmekte ve ardından saklı pay oranları hesaplanmaktadır.
Miras bırakan tarafından yapılan bağışlar veya vasiyetnameler nedeniyle saklı payın ihlal edilmesi halinde saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilmektedir.
Tenkis davası ile saklı payı aşan tasarrufların azaltılması ve mirasçıların haklarının korunması amaçlanmaktadır.
Özellikle yüksek değerli taşınmazların bulunduğu miras uyuşmazlıklarında tenkis davaları uygulamada sıklıkla görülmektedir.
Miras bırakanın taşınmazını görünürde satış göstererek gerçekte bağışlaması durumunda muris muvazaası gündeme gelebilmektedir.
Bu tür uyuşmazlıklarda saklı paylı mirasçılar, tapu iptal ve tescil davası açarak haklarını koruyabilmektedir.
Muris muvazaasının şartları hakkında daha detaylı bilgi için "Muris Muvazaası Nedir?" başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Özellikle Ankara'da taşınmaz değerlerinin yükselmesiyle birlikte miras uyuşmazlıklarında önemli artış yaşanmaktadır.
Çankaya, Yenimahalle, Etimesgut ve Sincan ilçelerinde muris muvazaası, tenkis davaları ve saklı pay ihlallerine ilişkin uyuşmazlıklar uygulamada sıklıkla görülmektedir.
Bu nedenle miras ve taşınmaz uyuşmazlıklarında sürecin deneyimli bir Ankara gayrimenkul avukatı, Etimesgut gayrimenkul avukatı veya Sincan gayrimenkul avukatı tarafından takip edilmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
Saklı pay kurumu, miras bırakanın tasarruf özgürlüğü ile aile bireylerinin ekonomik güvenliği arasında denge kurmayı amaçlayan önemli bir miras hukuku kurumudur.
Özellikle taşınmazların yüksek ekonomik değere sahip olduğu günümüzde saklı pay hesaplamaları ve miras uyuşmazlıkları büyük önem taşımaktadır.
Bu nedenle saklı pay hakkının ihlal edildiğinin düşünülmesi halinde hukuki değerlendirme yapılması ve gerekli dava süreçlerinin zamanında başlatılması önem arz etmektedir.
Merhaba! 👋 İşpak Hukuk Bürosu'na hoş geldiniz. Size nasıl yardımcı olabilirim?
ŞimdiHızlı Sorular: